Arbitraż a bezpieczeństwo proceduralne I szybkość rozstrzygania sporu

Jednym z największych atutów arbitrażu jest szybkość postępowania. W przeciwieństwie do często przewlekłych procesów przed sądami państwowymi, arbitraż pozwala zakończyć sprawę w znacznie krótszym czasie – postępowanie przed sądem polubownym bywa o wiele szybsze niż tradycyjny proces sądowy.

Strony nie muszą czekać latami na prawomocny wyrok; dzięki uproszczonym procedurom i koncentracji materiału dowodowego arbitraż umożliwia rozwiązanie sporu nawet w kilka miesięcy. Co więcej, procedury arbitrażowe są elastyczne i dostosowane do potrzeb uczestników postępowania. Na szybkość postępowania polubownego przez Sądem Arbitrażowym przy Stowarzyszeniu Brokerów Ubezpieczeniowych w Polsce wpływa wiele czynników, w tym m.in. sprawne działania organów nadających bieg sprawie, elektroniczna komunikacja z sądem, dostępność wyspecjalizowanych arbitrów, racjonalne planowanie rozpraw, w tym wyznaczanie dogodnych dla stron terminów i prowadzenie rozpraw zdalnie lub hybrydowo.

Rozstrzyganie spraw przez niezależnych powoływanych przez Strony arbitrów również znacząco wpływa na szybkość rozstrzygania sprawy. Arbitrzy nie są poddawani testom niezawisłości i bezstronności w toku postępowania arbitrażowego, jak i po jego zakończeniu, co wpływa także na to, że inaczej niż w sądownictwie powszechnym – kontrola wyroku przez sąd państwowy nie będzie nigdy koncentrować się wokół zagadnienia prawidłowej obsady składu orzekającego. Jak pokazuje opinia prawna prof. Jackiewicza, wadliwość procesu powołania sędziego sądu powszechnego może skutkować uchyleniem wyroku – zwłaszcza, jeśli chodzi o skład Sądu Najwyższego, gdzie taka wadliwość jest nieusuwalna (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 379 pkt 4 k.p.c.). W arbitrażu nie występuje ten typ ryzyka, co sprawia, że proces jest nie tylko szybszy, ale i prawnie bezpieczniejszy. Opinia przypomina, że sądy powszechne są dziś zmuszone do przeprowadzania tzw. „testu niezawisłości i bezstronności” wobec niektórych sędziów, co wydłuża postępowania i zwiększa niepewność stron.

Arbitraż eliminuje potrzebę takiej kontroli – uczestnicy nie muszą dochodzić, czy osoba orzekająca była powołana w sposób właściwy, bo nie mają do czynienia z mechanizmem nominacyjnym zależnym od władz publicznych. To znacząco zwiększa przewidywalność przebiegu postępowania i terminowość rozstrzygnięć. Krótko mówiąc, arbitraż gwarantuje szybkie rozstrzygnięcie sporu i bezpieczeństwo proceduralne, dzięki czemu strony mogą skupić się na meritum sprawy, zamiast martwić się o przewlekłość czy niesprawiedliwość procesu.